1. Họa tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế đương đại
Trống đồng Đông Sơn là một trong những biểu tượng văn hóa đặc trưng của Việt Nam, phản ánh đời sống tinh thần và vật chất của người Việt cổ. Các hoạ tiết trên trống đồng và hình ảnh trống đồng không chỉ là bảo vật quý báu của văn hoá Việt Nam mà còn là sản phẩm hội tụ các giá trị văn hóa to lớn, bền vững với tinh thần hồn thiêng sông núi được hình thành từ thời Hùng Vương dựng nước và trải qua suốt tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam cho đến tận bây giờ.
Họa tiết trống đồng Đông Sơn được ứng dụng rộng rãi trên nhiều sản phẩm như túi, ví, khăn, vòng tay, nhưng thường bị nhầm lẫn với các họa tiết truyền thống khác. Trong thiết kế, trống đồng đã quen thuộc trong thời trang và nội thất, nhưng cần phát triển đa dạng hơn để bảo tồn và nâng cao giá trị văn hóa. Bài viết tập trung khai thác họa tiết trống đồng trong thiết kế đồ họa, tạo xu hướng mới kết hợp văn hóa truyền thống với sáng tạo hiện đại, đặc biệt hướng đến các nhà thiết kế trẻ, giúp tăng nhận diện và giá trị văn hóa Việt Nam. Việc phát triển các giải pháp mới để khai thác và truyền tải hoạ tiết trống đồng một cách rộng rãi và nhanh chóng qua đồ hoạ thị giác sẽ giúp tăng tính nhận diện và nâng tầm giá trị truyền thống văn hoá của các dân tộc tại Việt Nam.
Theo cuốn The Handbook of Design Ethnography của Tracy Bhamra và Vicky Lofthouse, thiết kế dân tộc học (Design Ethnography) được xem như một hướng tiếp cận nghiên cứu chú trọng việc tìm hiểu sâu sắc bối cảnh văn hóa, hành vi và trải nghiệm của con người trong quá trình thiết kế. Phương pháp này được ứng dụng rộng rãi trong nghiên cứu khai thác các yếu tố văn hóa truyền thống nhằm phát triển những sản phẩm thiết kế mang tính bản sắc và phù hợp với nhu cầu đương đại1. Quan điểm nghiên cứu của hai tác giả trong việc phát triển mô hình nhấn mạnh vào sự hiểu biết sâu sắc về người dùng và bối cảnh sử dụng sản phẩm. Bài viết này được phát triển dựa trên quan điểm đó.
Với mong muốn hiểu rõ hơn về hoạ tiết nghệ thuật trống đồng Đông Sơn và văn hóa đặc trưng của dân tộc Việt Nam, bài viết khai thác các nét đẹp mĩ thuật của hoạ tiết trống đồng Đông Sơn để ứng dụng vào đa dạng các hình thức sản phẩm thiết kế đồ họa. Trước đây, chúng ta đã quen với việc các họa tiết trống đồng được đưa vào trong việc thiết kế trang phục, phụ kiện hay các sản phẩm nội thất, nhưng lại khá hiếm các sản phẩm đồ họa mang tính truyền thông, quảng cáo được nghiên cứu và ứng dụng một cách nghiêm túc, bài bản. Chính vì thế, nghiên cứu này xác định vấn đề nghiên cứu hoạ tiết trống đồng Đông Sơn để đưa vào thiết kế thị giác, cụ thể là hệ thống thiết kế truyền thông và quảng cáo mang tinh thần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam. Hiện nay, cũng đã có một số hoạ tiết hoa văn truyền thống trên thế giới được đưa vào ứng dụng đa dạng trên các sản phẩm thiết kế như: bao bì, bảng quảng cáo, logo... Tuy nhiên, ở Việt Nam, chúng ta vốn dĩ đã có sẵn nguồn tài nguyên hoạ tiết dân tộc phong phú nhưng hiện vẫn còn khá hạn chế trong việc khai thác và ứng dụng trong lĩnh vực đồ họa. Việc thu thập và khảo sát các sản phẩm thiết kế truyền thông ứng dụng họa tiết dân tộc từ nhiều dự án khác nhau giúp hình thành cái nhìn tổng quát về cách thức tổ chức ngôn ngữ hình ảnh, phương pháp xử lý tạo hình, cũng như việc lựa chọn chất liệu và kỹ thuật phù hợp cho quá trình nghiên cứu và triển khai thiết kế trong bài viết này.
2. Khảo sát đặc trưng tạo hình và giá trị thị giác
2.1. Hoạ tiết trống đồng Đông Sơn
Có thể nói, mỗi một chiếc trống đồng đều mang trong mình một kho tàng các hoạ tiết phong phú và độc đáo, được khắc hoạ từ chính giá trị văn hóa và đời sống của người Việt cổ. Hoạ tiết trên trống đồng Đông Sơn thể hiện sự tinh tế và sáng tạo qua các motif trang trí hình học và các hình ảnh sinh động từ cuộc sống thường ngày, thiên nhiên và tín ngưỡng. Trống đồng Đông Sơn có những hoạ tiết chủ đạo như hình ảnh chim Lạc, con người trong các hoạt động cộng đồng như múa hát, săn bắn, các hình ảnh động vật. Những họa tiết này được sắp xếp theo một trật tự logic, tạo ra bố cục cân đối và hài hoà. Đặc biệt, các đường nét hoạ tiết trên trống đồng được chạm khắc tỉ mỉ, mang tính nghệ thuật cao, phản ánh sự khéo léo, kỳ công của người thợ thủ công. Điều này thấy rõ khi so sánh hoạ tiết trống đồng Đông Sơn với các hoạ tiết nghệ thuật khác của các nền văn hóa khác. Để hiểu rõ hơn về quan điểm thẩm mĩ của hoạ tiết trống đồng cần nắm được các yếu tố cơ bản như sau: bố cục, các motif trang trí, màu sắc, kỹ thuật...
- Bố cục: Họa tiết trống đồng Đông Sơn được tổ chức theo bố cục hình tròn, với tâm điểm là mặt trời hay ngôi sao nhiều cánh ở giữa, tượng trưng cho nguồn năng lượng và sự sống. Từ trọng tâm này, các họa tiết được sắp xếp theo các vòng tròn đồng tâm lan tỏa ra ngoài, tạo nên một tổng thể hài hoà và cân đối. Bố cục hình tròn với trọng tâm ngôi sao rõ ràng không chỉ mang lại sự ổn định về mặt thẩm mĩ mà còn thể hiện quan niệm vũ trụ quan của người Việt cổ.
- Motif trang trí đường viền: Trên các vòng tròn đồng tâm của trống đồng Đông Sơn, các motif trang trí đường viền được cách điệu và sắp xếp liền kề, lặp lại liên tục theo một trật tự nhất định. Một số hoạ tiết đường viền tiêu biểu thường thấy bao gồm các đường viền hình răng cưa, hình tam giác lồng nhau, hoặc các dải băng hoa nhỏ lặp lại liên tục. Những đường viền này không chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp mĩ thuật mà còn tạo sự liên kết, đồng nhất cho toàn bộ hoạ tiết.
- Motif trang trí con người:
Hoạt động sinh hoạt: Các hình ảnh mô tả các hoạt động sinh hoạt hàng ngày như nấu ăn, săn bắt, đánh cá, phản ánh đời sống thường nhật và kỹ năng lao động của người Việt cổ.
Chiến đấu: Các cảnh chiến đấu trên trống đồng thể hiện tinh thần chiến đấu và bảo vệ cộng đồng của người Việt cổ.
Lễ hội: Các hình ảnh lễ hội mô tả các nghi lễ, múa hát và trò chơi dân gian, thể hiện đời sống tinh thần và các hoạt động cộng đồng.
- Motif trang trí động vật:
Hình tượng chim: Hình ảnh chim, đặc biệt là chim lạc, xuất hiện rất nhiều trên trống đồng. Chim lạc thường được mô tả đang bay, với đôi cánh mở rộng và đuôi xòe, tượng trưng cho sự tự do và uy quyền.
Hình tượng cá: Các hình ảnh cá trên trống đồng thể hiện sự phong phú và thịnh vượng, liên quan đến nghề đánh cá và cuộc sống bên sông nước của người Việt cổ.
Các loài động vật khác: Các loài động vật khác như hươu, nai cũng được khắc họa, thể hiện sự đa dạng sinh học và mối liên hệ mật thiết giữa con người và thiên nhiên.
- Motif trang trí hình học: Motif hình học là chủ đạo trong hoạ tiết trống đồng Đông Sơn, với các hình tam giác, vòng tròn và đường chéo được sắp xếp một cách logic và nghệ thuật. Tam giác có thể thấy trong các hoạ tiết răng cưa hoặc các mẫu hình hoa, vòng tròn lồng nhau tạo nên sự luân phiên và liên tục, còn đường chéo thường xuất hiện trong các dải trang trí hay làm nền cho các hình ảnh khác. Những motif này không chỉ tạo ra sự cân đối và nhịp điệu mà còn thể hiện sự khéo léo và óc sáng tạo của người Việt cổ.
- Màu sắc: Họa tiết trống đồng Đông Sơn chủ yếu được thể hiện qua kỹ thuật chạm khắc trên đồng, do đó màu sắc của chúng mang nét đặc trưng của vật liệu đồng. Từ màu sắc nguyên bản đến màu sắc nhuốm màu thời gian. Khi mới được đúc, trống đồng Đông Sơn có màu vàng ánh kim của đồng thau, một hợp kim của đồng và thiếc. Màu sắc này tạo nên vẻ đẹp rực rỡ và sang trọng, biểu thị cho sự giàu có và quyền lực. Qua thời gian, do tác động của môi trường và quá trình oxi hóa, bề mặt trống đồng chuyển sang màu xanh rêu hoặc nâu đỏ. Màu xanh rêu, thường được gọi là gỉ đồng, là kết quả của sự hình thành lớp patina bảo vệ tự nhiên, mang lại cho trống đồng vẻ đẹp cổ kính và bí ẩn.
Nhìn từ góc độ ứng dụng trong thiết kế đồ hoạ, hoạ tiết trống đồng Đông Sơn có tiềm năng lớn trong việc tạo ra các sản phẩm thiết kế độc đáo và mang đậm bản sắc dân tộc. Việc áp dụng các hoạ tiết này không chỉ giúp bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa trống đồng Đông Sơn mà còn tạo ra sự mới mẻ, sáng tạo trong thiết kế đồ hoạ hiện đại. Hoạ tiết nghệ thuật trống đồng Đông Sơn, với tính cách điệu cao và sự tinh tế, tạo ra sự riêng biệt rõ ràng khi so sánh với các hoạ tiết của các dân tộc khác. Điều này góp phần làm tăng tính thẩm mĩ và giá trị nghệ thuật cho các sản phẩm thiết kế, đồng thời quảng bá và nâng tầm giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới.
2.2. Ứng dụng hoạ tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế đồ hoạ
Nghệ thuật trang trí trống đồng Đông Sơn là di sản văn hóa phi vật thể vô giá của dân tộc Việt Nam, nổi tiếng với giá trị thẩm mĩ độc đáo và tinh tế. Trong giai đoạn sơ khai của xã hội, các họa tiết trên trống đồng không chỉ thể hiện vẻ đẹp văn hóa mà còn là phương tiện để kể lại những câu chuyện lịch sử và phục vụ cho các nghi lễ tâm linh. Những họa tiết này, được chế tác tỉ mỉ và công phu bởi bàn tay tài hoa của nghệ nhân, tựa như những tác phẩm nghệ thuật không dành cho một đối tượng khán giả cụ thể nào. Quá trình chạm khắc hoạ tiết trên trống đồng được coi như một quy trình sản xuất nghệ thuật. Tuy nhiên, “Khi xã hội loài người phát triển mạnh mẽ nhờ sức mạnh của công nghệ, cấu trúc xã hội thay đổi, kiến thức được dân chủ hóa thì nghệ thuật cũng được dân chủ hóa, vai trò thiết kế hình thành rõ rệt và tách biệt với vai trò nghệ sĩ. Sự phân biệt giữa nghệ thuật và thiết kế là công năng, và một trong những điểm chung lớn nhất giữa nghệ thuật và thiết kế là hướng tới thẩm mĩ”2. Chính vì vậy, nghệ thuật và thiết kế ngày nay có xu hướng bổ trợ lẫn nhau: nghệ thuật giúp thiết kế gia tăng chiều sâu thẩm mĩ và giá trị văn hóa, trong khi thiết kế góp phần đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng và nâng cao giá trị ứng dụng, thương mại.
Để khai thác hiệu quả ngôn ngữ biểu tượng của họa tiết trống đồng, việc nghiên cứu và xác định đặc trưng trong cách tạo hình của các họa tiết đóng vai trò vô cùng quan trọng. Từ đó, tinh thần của những họa tiết này sẽ được truyền tải vào các yếu tố thị giác cơ bản của thiết kế đồ họa, bao gồm phông chữ, hoa văn và hình ảnh minh họa. Sau đó, các yếu tố thị giác này sẽ được điều chỉnh linh hoạt để tạo ra những ấn phẩm truyền thông độc đáo và thu hút. Việc ứng dụng hoạ tiết nghệ thuật trống đồng Đông Sơn vào thiết kế đồ hoạ đòi hỏi phải bảo tồn tính nguyên bản của các hoạ tiết. Điều này có nghĩa là sử dụng các hoạ tiết một cách tôn trọng, đảm bảo giá trị văn hoá và tránh mọi diễn giải sai lệch hoặc bóp méo. Các hoạ tiết cần được kết hợp một cách hài hòa vào xu hướng thiết kế hiện đại, tạo sự đồng điệu với thị giác đương đại nhưng vẫn giữ nguyên bản sắc vốn có. Khi ứng dụng trong bối cảnh quốc tế, cần phải nhạy cảm văn hoá, lựa chọn các hoạ tiết phù hợp và thể hiện sự tôn trọng đối với các nền văn hoá khác. Để đảm bảo việc sử dụng và thể hiện các họa tiết trống đồng Đông Sơn một cách chính xác và tôn trọng, việc hợp tác với các chuyên gia về văn hoá và nghệ thuật Việt Nam là rất cần thiết. Sự hợp tác này giúp đảm bảo rằng các giá trị truyền thống được bảo tồn và phát huy một cách đúng đắn trong các sản phẩm thiết kế đồ hoạ hiện đại.
3. Khả năng ứng dụng và tính khả thi trong thiết kế
Nghiên cứu dựa trên việc phân tích một số tác phẩm mang tinh thần ứng dụng họa tiết trống đồng một cách hiệu quả, mới mẻ nhưng vẫn giữ được nét đẹp truyền thống của hoạ tiết. Một số yếu tố, sản phẩm thường xuyên được ứng dụng và mang tính nền tảng cho các sản phẩm thiết kế đặc trưng của thiết kế đồ họa: thiết kế chữ, thiết kế hình ảnh trang trí, thiết kế biểu trưng nhận diện và một số các yếu tố thiết kế khác.
Ứng dụng trong thiết kế chữ (font): Đầu tiên, cần lựa chọn họ chữ (typeface) phù hợp với giá trị truyền thống của hoạ tiết trống đồng Đông Sơn và dựa trên kiến thức nền tảng giải phẫu chữ để kết hợp nét đặc trưng của hoạ tiết cùng các bộ phận của chữ một cách hài hoà. Một số nhà thiết kế trẻ đã thổi một làn gió mới cho các hoạ tiết Đông Sơn khi khéo léo ứng dụng và cách điệu hoạ tiết vào trong con chữ. Chẳng hạn, sản phẩm Đông Sơn Display Typeface của nhà thiết kế Lý Đoàn Hải Yến đã đem lại một cách ứng dụng rất mới của hoạ tiết trên trống đồng Đông Sơn vào trong thiết kế chữ. Tác giả đã chọn một họ chữ có nét tròn trịa và mềm mại có thể gợi lên những đường nét uyển chuyển trong các hoạ tiết trên mặt trống đồng. Sau đó, phân tích cấu trúc con chữ như chân, thân, nét móc, bụng và các phom dáng của nét chữ tròn, thẳng, nghiêng. Từ đó, dựa trên các nét đặc trưng trong cấu trúc tạo hình của hoạ tiết trống đồng để đề ra phương án chữ cách điệu mảng tạo hình độc đáo từ nghệ thuật trống đồng Đông Sơn. Chẳng hạn, chữ “A” có thể được biến tấu với phần chân chữ mô phỏng các đường nét chạm khắc trên trống đồng vô cùng đặc trưng. Ứng dụng trong thiết kế nhận diện thương hiệu: trong thiết kế nhận diện thương hiệu nói chung và biểu trưng (logo) cần đảm bảo tính nhận diện cao, hình tượng cô đọng và khi ứng dụng cùng hoạ tiết trống đồng Đông Sơn cũng cần phản ánh được giá trị văn hoá truyền thống của hoạ tiết. Để mang được tinh thần của hoạ tiết Đông Sơn cần chắt lọc những biểu tượng chính như: chim Lạc, các hoa văn hình học như vòng tròn, đường cong và các hình tam giác là những chi tiết đặc trưng của hoạ tiết Đông Sơn. Các hoa văn này có thể được lồng ghép khéo léo vào biểu trưng để tạo nên sự cân đối và thẩm mĩ. Và đương nhiên, khi đảm bảo được tinh thần đặc trưng của hoạ tiết có trong hệ thống nhận diện thương hiệu cũng cần đảm bảo được tính đặc trưng qua việc cách điệu: đơn giản hoá chi tiết, màu sắc nổi bật. Sản phẩm biểu trưng (logo) của Trường Đại học Văn Lang là một ví dụ điển hình khá rõ ràng cho lĩnh vực ứng dụng này. Ở phiên bản đầu tiên biểu trưng hầu như giữ lại toàn bộ dấu hiệu đặc trưng của hoạ tiết trống đồng như: bố cục tròn, hình tam giác và biểu tượng chim hạc cũng như hình tượng ngôi sao được giữ lại các đường nét quen thuộc từ hoạ tiết gốc. Yếu tố cô đọng đảm bảo tính nhận diện hầu như chỉ đơn giản là giảm bớt lượng hoạ tiết trên tổng thể so với hoạ tiết mặt trống thông thường. Đến phiên bản hai, để phù hợp với xu hướng xã hội hiện đại nhằm gia tăng giá trị nhận diện, đặc biệt trong lĩnh vực quảng cáo và truyền thông các yếu tố chi tiết của hoạ tiết đều được lược bỏ và chỉ giữ lại duy nhất hình tượng chim Lạc kết hợp cùng biểu tượng chữ V - viết tắt “Văn Lang” để tăng tính đặc trưng cho trường hơn nhưng vẫn phải đảm bảo tính truyền thống.
Ngoài ra, các yếu tố đặc trưng của trống đồng ngoài ứng dụng trên biểu trưng (logo) thương hiệu thì còn có thể ứng dụng đa dạng trên hệ thống hoạ tiết 3D, 2D và các hệ thống hoạ tiết đặc trưng để tăng tính nhận diện cho thương hiệu nhưng vẫn mang được nét truyền thống, nét đặc trưng của hoạ tiết trống đồng như hình tròn, bố cục trọng tâm, hoạ tiết tam giác, hoạ tiết ngôi sao... “Đánh dấu cột mốc 28 năm phụng sự cho nền giáo dục, Trường Đại học Văn Lang đã chuyển mình mạnh mẽ hướng đến chuẩn quốc tế bằng bộ visual mới với hình ảnh chủ đạo là chiếc trống đồng 3D, ẩn chứa nhiều tầng ý nghĩa. Ngoài ra, các vòng tròn xung quanh đại diện cho những khía cạnh chuyển mình theo chuẩn Quốc tế của nhà trường”5. Các nhà thiết kế của dự án đã khéo léo lồng ghép các giá trị nhân văn, tinh thần giáo dục của Trường Đại học Văn Lang vào các yếu tố đặc trưng của hoạ tiết trống đồng cả trong tạo hình thẩm mĩ lẫn ý nghĩa của hoạ tiết.
Từ kết quả nghiên cứu về đặc điểm tạo hình và các ví dụ điển hình, có thể khẳng định họa tiết trống đồng Đông Sơn không chỉ là di sản đóng khung trong bảo tàng mà còn là một “ngôn ngữ thiết kế” đầy sức sống. Tuy nhiên, để tránh việc lặp lại các lối mòn cũ hoặc gây cảm giác khiên cưỡng khi ứng dụng vào sản phẩm hiện đại, nghiên cứu đề xuất một số hướng đi mới mang tính đột phá hơn.
Đầu tiên, cần chuyển đổi tư duy từ đồ họa “tĩnh” sang “động” thông qua hệ thống Motion Graphics. Việc diễn hoạt các vòng tròn đồng tâm xoay theo các vận tốc khác nhau hay nhịp điệu bay của chim Lạc sẽ tạo ra những trải nghiệm thị giác “thôi miên”, giúp di sản sống lại sinh động trên các màn hình LED trình diễn hoặc video quảng cáo số. Thứ hai, việc ứng dụng thiết kế tạo sinh dựa trên thuật toán sẽ giúp các nhà thiết kế trẻ tạo ra hàng ngàn biến thể họa tiết duy nhất từ quy luật cốt lõi của Đông Sơn (tính đối xứng, mật độ răng cưa, tỉ lệ cánh sao), từ đó giải quyết bài toán nhàm chán khi khai thác các vector có sẵn. Thứ ba, để nâng cao giá trị trải nghiệm cho khách du lịch, cần kết hợp công nghệ Thực tế tăng cường (AR) vào bao bì và hệ thống nhận diện. Khi người dùng tương tác qua điện thoại, các họa tiết sẽ “sống dậy” và kể lại câu chuyện văn hóa bằng âm thanh và hình ảnh 3D, tạo nên sự kết nối đa giác quan giữa quá khứ và hiện tại. Cuối cùng, xu hướng tối giản (Minimalism) nên được chú trọng thông qua việc trừu tượng hóa các nét đặc trưng - như độ nghiêng của cánh chim hay các chấm dải ngân hà - để xây dựng hệ thống lưới cho thiết kế web hoặc ứng dụng di động. Việc khai thác họa tiết trống đồng theo các hướng tiếp cận này không chỉ dừng lại ở mục đích trang trí mà còn là hành động “bảo tồn động”, đưa di sản vào dòng chảy của nền kinh tế sáng tạo, giúp bản sắc Việt Nam tự tin giao thoa với các tiêu chuẩn thẩm mĩ quốc tế đương đại.
4. Thử nghiệm và điều chỉnh
Phân tích các sản phẩm thiết kế đồ họa giúp hình dung cách kết hợp họa tiết truyền thống vào thiết kế hiện đại, tạo ra sản phẩm mang đậm bản sắc dân tộc nhưng vẫn gần gũi với nhu cầu tiêu dùng hiện nay. Nhóm thiết kế thu thập và phân loại dữ liệu từ họa tiết trống đồng và quy tắc thiết kế đồ họa để phát triển sản phẩm truyền thông vật lý và số. Quá trình này cần tham vấn chuyên gia dân tộc học và chính quyền địa phương để đảm bảo tính đúng đắn và tinh thần truyền thống, tránh biến tấu sai lệch. Thiết kế truyền thông đòi hỏi sự kết hợp giữa sáng tạo và thực tiễn để thu hút và truyền tải thông điệp hiệu quả.
Dựa trên những họa tiết được phân tích, các nguyên mẫu thiết kế đã được phát triển và thử nghiệm trong các lĩnh vực khác nhau của thiết kế đồ hoạ. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc ứng dụng họa tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế đương đại đã mang lại nhiều góc nhìn mới về hoạ tiết. Việc sử dụng hoạ tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế giúp tăng cường giá trị văn hóa của sản phẩm, đồng thời truyền tải thông điệp về tinh thần tự hào dân tộc và quảng bá bản sắc văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng trong nước cũng như bạn bè quốc tế thông qua các sản phẩm đồ họa đương đại. Bên cạnh đó, các sản phẩm thiết kế sử dụng hoạ tiết trống đồng Đông Sơn sẽ mang đến sự khác biệt và độc đáo, giúp tạo ra một dấu ấn riêng trong thị trường cạnh tranh, giúp sản phẩm mang được nét đặc trưng của Đông Sơn và bản sắc Việt Nam. Qua đó, các sản phẩm thiết kế của Việt Nam có thể gia tăng tính nhận diện khi xuất hiện cùng các sản phẩm thiết kế truyền thống của nhiều quốc gia khác. Tuy nhiên, việc ứng dụng họa tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế đương đại cũng gặp phải một số thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là làm thế nào để bảo tồn tính nguyên bản của hoạ tiết trống đồng Đông Sơn mà vẫn đảm bảo tính hiện đại và sáng tạo trong thiết kế. Cần đảm bảo việc tham khảo ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực thiết kế và văn hóa để đảm bảo sự hài hoà và tính thẩm mĩ trong sản phẩm thiết kế.
5. Kết luận
Bài viết đã phân tích và chứng minh việc ứng dụng thành công các họa tiết trống đồng Đông Sơn trong thiết kế đương đại mang lại nhiều giá trị văn hóa và thẩm mĩ cho các sản phẩm thiết kế đồ hoạ. Điều này cũng mở ra nhiều cơ hội để khám phá tiềm năng và hướng phát triển trong tương lai cho nghệ thuật họa tiết trống đồng Đông Sơn. Một trong những hạn chế đáng chú ý của nghiên cứu hiện tại là chưa thể phân tích, triển khai và khai thác rộng rãi hệ thống hoạ tiết vô cùng phong phú của hoạ tiết trống đồng và tính ứng dụng đa dạng của thiết kế đồ hoạ: đồ hoạ thị giác, đồ hoạ tương tác... Tuy nhiên, đây cũng là tiền đề để phát triển tính ứng dụng của nghiên cứu về sau này. Nghiên cứu mong muốn thể hiện nhiều hơn về hoạ tiết và đa dạng ở nhiều hạng mục thiết kế khác nhau ngoài thiết kế đồ họa truyền thống như không gian triển lãm, hệ thống bảng chỉ dẫn, hệ thống truyền thông số trên mạng xã hội và các sản phẩm thiết kế đồ hoạ tương tác khác đa dạng hơn.
Chú thích:
* Trường Đại học Văn Lang.
1 Tracy, B., & Vicky, L. (2014), The Handbook of Design Ethnography, Design Ethnography Methodology.
2 Lê Hương Mi (2021): “Một góc nhìn phân biệt Nghệ thuật thị giác và Thiết kế đồ họa trong bối cảnh Hiện đại”, nguồn: https://idesign.vn/graphic-design/mot-goc-nhin-phan-bietnghe-thuat-thi-giac-va-thiet-ke-do-hoa-trong-boi-canh-hiendai-482772, truy cập ngày 10.7.2024.
3 Lý Đoàn Hải Yến (2023): “Đông Sơn Display Typeface”, nguồn: https://www.behance.net/.../175.../Dong-Son-DisplayTypeface, truy cập ngày 10.7.2024.
4, 5, 6 Line Creative (2023): “VAN LANG UNIVERSITY Brand Visual Identity”, nguồn: https://www.behance.net/ gallery/172193145/VAN-LANG-UNIVERSITY-BrandVisual-Identity?moduleId=971873687&action=moodboard, truy cập ngày 10.7.2024.